Termu software ne’e espesífika ba programa komputadór lubuk ida, prosedimentu no dokumentu asosiadu sira (Flowcharts, manuál sira, etc.) ne’ebé deskreve programa ne’e no oinsá atu uza.
Prosesu software mak atividade lubuk ida no rezultadu asosiadu ne’ebé prodús produtu software ida. Enjeñeiru software barak liu mak hala’o atividade hirak-ne’e. Ne’e hanesan atividade prinsipál haat husi prosesu, ne’ebé komún ba prosesu hotu-hotu. Atividade hirak-ne’e mak:
- Espesifikasaun software: Tenke define funsionalidade software no limitasaun sira kona-ba ninia operasaun.
- Dezenvolvimentu software: tenke prodús software atu kumpre rekizitu.
- Validasaun software: software ne’e tenke hetan validasaun atu asegura katak nia halo tuir kliente nia hakarak.
- Evolusaun software: software ne’e tenke evolve hodi responde ba nesesidade kliente ne’ebé muda.
Modelu Prosesu software
Modelu prosesu software mak definisaun espesífiku ida kona-ba prosesu software, ne’ebé aprezenta husi perspetiva partikulár ida. Modelu sira, tuir sira-nia natureza, hanesan simplifikasaun ida, nune’e modelu prosesu software ida hanesan abstrasaun ida husi prosesu atuál, ne’ebé deskreve hela. Modelu prosesu sira bele inklui atividade sira, ne’ebé sai parte husi prosesu software, produtu software, no papél ema sira ne’ebé envolve iha enjeñaria software. Ezemplu balun kona-ba tipu modelu prosesu software ne’ebé bele prodús mak:
1. 1.Modelu fluxu servisu: Ida ne’e hatudu atividade lubuk ida iha prosesu ne’e hamutuk ho sira-nia input, output no dependénsia. Atividade sira iha modelu ida-ne’e hala’o asaun umanu.
2. 2. Modelu dadus ka atividade: Ida ne’e reprezenta prosesu hanesan atividade lubuk ida, ida-idak hala’o transformasaun dadus balun. Ida ne’e hatudu oinsá input ba prosesu, hanesan espesifikasaun, transforma ba produtu hanesan dezeñu. Atividade sira iha ne’e bele iha nivel ki’ik liu duke atividade sira iha modelu fluxu servisu. Sira bele halo transformasaun husi ema ka komputadór.
3. 3. Modelu papél: Ida ne’e signifika papél ema ne’ebé envolve iha prosesu software no atividade sira ne’ebé sira responsavel.
Iha modelu jerál oin-oin ka paradigma dezenvolvimentu software:
- Abordajen bee-matan: Ida ne’e foti atividade sira iha leten no prodús hanesan faze prosesu ketak hanesan espesifikasaun rekizitu, dezeñu software, implementasaun, teste, no seluk tan. Hafoin faze ida-idak define tiha ona, nia “halo tiha ona” no dezenvolvimentu la’o tuir faze tuir mai.
- Dezenvolvimentu evolusaun: Metodu ida-ne’e halo atividade espesifikasaun, dezenvolvimentu no validasaun. Sistema inisiál ida dezenvolve lalais husi espesifikasaun abstrata ida.
- Transformasaun formál: Metodu ida-ne’e bazeia ba produsaun espesifikasaun sistema matemátiku formál no transforma espesifikasaun ida-ne’e, uza métodu matemátiku ba programa ida. Transformasaun hirak-ne’e mak “prezervasaun loloos”. Ida-ne’e signifika katak ita bele fiar katak programa sira ne’ebé dezenvolve ona kumpre ninia espesifikasaun.
- Sistema asembleia husi komponente reusavel: Metodu ida-ne’e asume parte sira husi sistema ne’e eziste ona. Prosesu dezenvolvimentu sistema nian alvu atu integra parte hirak-ne’e duke dezenvolve husi eskratch.
Krize software
- Medida: software sai karun liu no kompleksu liu tan ho kompleksidade no espetativa ne’ebé aumenta husi software. Porezemplu, kódigu iha produtu konsumidor nian dala rua kada tinan rua.
- Kualidade: Produtu software barak iha kualidade ne’ebé ladún di’ak, hanesan, produtu software sira-ne’e defisiente hafoin uza tanba tékniku teste ne’ebé la efetivu. Porezemplu, teste software baibain hetan erru 25 kada liña kódigu 1000.
- Kustu: Dezenvolvimentu software ne’e kustu tebes, hanesan tempu ne’ebé uza atu dezenvolve no osan ne’ebé envolve. Porezemplu, dezenvolvimentu Sistema Automasaun Advanced FAA nian kustu liu $700 kada liña kódigu.
- Entrega tarde: Oráriu boot liu mak baibain. Dala barak software ne’e presiza tempu naruk liu fali tempu ne’ebé ita bele dezenvolve, no ida-ne’e hamosu kustu tiru nian. Porezemplu, projetu dezenvolvimentu eskala boot ida husi projetu haat nunka remata.
Programa vs. software
Software la’ós de’it programa. Kualkér programa mak subset ida husi software, no nia sai de’it software se prepara ona manuál dokumentasaun no prosedimentu operasionál sira.
Iha komponente tolu husi software ne’e hanesan hatudu iha figura:

- Programa: Programa mak kombinasaun kódigu fonte & kódigu objetu.
- Dokumentasaun: Dokumentasaun kompostu husi tipu manuál oin-oin. Ezemplu husi manuál dokumentasaun mak: Diagrama Data Flow, Grafiku Flow, Diagrama ER, etc.

- Prosedimentu Operativu: Prosedimentu Operativu kompostu hosi instrusaun atu estabelese no uza sistema software no instrusaun kona-ba oinsá atu hatán ba sistema ne’e nia fallansu. Ezemplu kona-ba prosedimentu sistema operasionál mak hanesan: matadalan instalasaun, matadalan inisiál, matadalan referénsia, matadalan administrasaun sistema, etc.

